Թուրքերն Ու Ատրպէյճանցիները, Որոնք Երթալով Կ՛աւելնան, Կը Ձգտին Ջաւախքը Թրքացնելուն. Է. Այվազեան

09 ՆՈՅԵՆԲԵՐ 2017 – ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ – ԹՈՒՐՔԻԱ – ԱՏՐՊԷՅՃԱՆ – ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ – ԾԱՒԱԼԱՊԱՇՏԱԿԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ:

Սամցխէ-Ջաւախքի մետիա վերլուծական կեդրոնի տնօրէն Էդուարդ Այվազեան Tert.am–ի հետ զրոյցի ընթացքին անդրադարձած է Ջաւախքի մէջ թուրքերու եւ ատրպէյճանցիներու ներկայութեան շնորհիւ ժողովրդագրական պատկերի փոփոխութիւններուն: Ըստ վերլուծաբանի` թուրքերը ոչ միայն Պաքու–Թիֆլիս–Կարս երկաուղիին կից սրճարաններ, ճաշարաններ, ենթակառուցուածքներ ու յարակից տարածքներու մէջ մզկիթներ կը կառուցեն, այլեւ հասարակաց տուներ, որոնք կ՛ապահովեն թուրք-ատրպէյճանական կայուն ու օրըստօրէ աւելցող ներհոսք:
eduard-ayvazyan
– Պարոն Այվազեան, Պաքու-Թիֆլիս-Կարս երկաթուղին, ըստ փորձագէտներու ոչ միայն Պեռլինեան պատ դարրձած է Ջաւախքի ու Հայաստանի միջեւ, այլեւ նկատելիօրէն աշխուժացուցած է հայաբնակ Ջաւախքի մէջ թուրք-ատրպէյճանական ներկայութիւնը, ինչ որ կը սպառնայ մօտակայ տարիներուն նաեւ ժողովրդագրական պատկեր փոխելուն: Համաձա՞յն էք այս գնահատականներուն:

– Պեռլինեան պատի առումով` ոչ, բայց, այո, թուրքերը ու ատրպէյճանցիները, որոնք երթալով կ՛աւելնան, կը ձգտին Ջաւախքը թրքացնելուն: Սա է հիմնական վտանգը: Հայաստանի հիւսիսային սահմանով Հայաստանի ելքը դէպի արտաքին աշխարհ սա է, գիտէք` մէկ կողմէն Թուրքիան է, միւս կողմէն՝ Ատրպէյճանը, Իրանի սահմանին եւս ունենք 10-15 միլիոննոց թրքական բնակչութիւն, եւ փաստացի, իրենք կ’ուզեն շրջափակման մէջ վերցնել Հայաստանի Հանրապետութիւնը: Սա իրենց քաղաքականութիւնն է. այն, ինչ որ չյաջողեցան իբրեւ փանթուրքիստական ծրագիր իրականացնել Ցեղասպանութեան ժամանակ, հիմա առանց պատերազմի` տնտեսական նախագիծերով կ՛ընեն` իրենց ներկայութիւնը աւելցնելով Ջաւախքի մէջ: Ու այդպէս միանալով` փոքրիկ միջանցք մը ստեղծած են: Սա, հիմնականօրէն տնտեսական ընդլայնում է:

-Նաեւ կը նշուի, որ Պաքու–Թիֆլիս–Կարս երկաթուղիին կից ենթակառուցուածքներ կը ստեղծեն, ճաշարաններու, սրճարաններու կառուցում, ներդրումներ:

-Ինչո՞ւ միայն սրճարաններ, նաեւ հասարակաց տուներ, իրենց մօտ արգիլուած է, եւ, ցաւով կը նշեմ, իրենք իրենց վայելքներու համար կու գան մեր շրջան ու իրենց այդ ողջ գործը լեցուցած են մեր մօտ: Ոչ միայն մեր շրջանը. Պաթումն ալ վերածուած է մեծ միջանցքի մը, որ իրենց համար կ՛ապահովէ կայուն ու օրէօր աւելցող ներհոսք:

–Իսկ մարդկանց ուժով ազգերու ժողովրդագրական պատկերը Ձեր հայեացքով` ինչպէ՞ս փոխուած է, առաջ ի՞նչ յարաբերակցութիւն էր թուրքերու, ատրպէյճանցիներու, հայերու ու վրացիներու, հիմա` ինչ:

– Օրինակ` Ախալցխայի շրջանին մէջ, գիտէք, թուրք մցխեթցիներ կան, մահմետականներ, զորս Սթալինի ժամանակ աքսորած էին: Յետոյ անոնց մէկ մասը վերադարձաւ եւ հիմա իրենց ներկայութիւնը Ախալցխայի մէջ կը կազմէ շուրջ հարիւր մարդ: Շատ չէ անոնց թուաքանակը, բայց անոնք շատ խիտ բնակեցուած են թաղամասերու մէջ եւ իրենց անընդհատ Ատրպէյճանէն ու Թուրքիայէն օգնութիւն կու գայ Օրինակ` երկու տարի առաջ Թուրքիան անոնց նուիրեց մեղուի փեթակներ, եւ ատոնց բոլորին վրայ կարելի էր տեսնել թրքական փոքրիկ դրօշներ: Ատիկա երեւցող մասն է: Իրականութեան մէջ իրենց շատ կ՛օգնեն անասնապահութիւնը, հողագործութիւնը զարգացնելու անուան տակ: Թրքական մամուլն ալ կարդալով կը տեսնէք, թէ ինչպէս անընդհատ կը խրախուսեն վերադառնալ Ախալցխա՝ խոստանալով ինչպէս ատրպէյճանական, այնպէս ալ թրքական աջակցութիւն: Այսինքն` իրենց նպատակն է, որ Սամցխէ-Ջաւախքի մէջ անպայման թուրք-ատրպէյճանական ներկայութիւնը աւելնայ:

– Որ՞ն է իրենց նպատակը` Հայաստանը օղակի մէջ պահելը, թէ նաեւ վրացական հողերը զաւթելը:

– Պատերազմով զաւթելու ժամանակները անցած են, հիմա ամէն ինչ կ՛որոշէ տնտեսութեան հզօրութիւնը. իրենք ներդրումներ կ՛ընեն, տուներ կը կառուցեն, մզկիթներ: Այստեղ հիմա բազմաթիւ մզկիթներ կառուցուած են, վերականգնուած եւ իրենց հոգեւոր ներկայութիւնը եւս Ջաւախքի մէջ ամրապնդուած է: Խօսքը տեղացի մահմետականներու մասին է, որոնք շատ սերտ կապեր ունին Թուրքիոյ հետ: Միւս կողմը Պաթումին է: Ատիգենի շրջանը ընդգրկուած է Ջաւախքին, բայց Ջաւախքի ու Աճարիոյ մէջտեղը կայ փոքրիկ հատուած մը, ուր արդէն իսկ մահմետական բնակչութիւն է: Մնացած են Ախալցխան, Ախալքալաքը եւ Նինոծմինդան եւ, երեւի թէ, այստեղ ալ նպատակը նոյնն է: Շատ մեծ է հաւանականութիւնը, որ այս երկաթգիծի կառուցմամբ շատ շուտով նոր ատրպէյճանցի ու թուրքեր աւելնան:

-Իսկ հայաբնակ բնակչութեան նկատմամբ թշնամակա՞ն են: Գիտեմ, որ անասուններ կը գողնան, նման դէպքերը շատցա՞ծ են, հնարաւո՞ր է, որ յատկապէս երկաթգիծի կառուցումէն յետոյ աւելնան:

– Անասուններու գողութիւնը հիմնականօրէն Ախալքալաքի շրջանին մէջ տեղի կ՛ունենայ: Բայց չեմ կրնար ըսել, որ ատիկա կապուած է թրքական ներկայութեան հետ: Աւելի շատ, կը կարծեմ, որ սահմանները օրինաւոր չեն վերահսկուիր եւ, ատիկա առաջին դէպքը չէ. քանի մը տարի առաջ եւս ականատես եղանք, թէ ինչպէս Ջաւախքէն բազմաթիւ անասուններ գողցած էին, անցուցած Թուրքիա սահնամէն:

– Իսկ վրացիները իրենց երկրին մէջ ժողովրդագրական պատկերի այս փոփոխութեան ինչպէ՞ս կ՛արձագանգեն: Վտանգներ կը տեսնե՞ն:

– Վրաց հասարակութեան մէջ այդ գիտակցութիւնը նոր-նոր կ՛արթննայ, բայց հիմնականօրէն անոնք շատ խոր չեն գիտակցիր: Բայց, այո, կան դժգոհութիւններ, որ անընդհատ թրքական հոսք կայ ու այն աւելնայ:

-Նշեցիք` Թուրքիա ու Ատրպէյճանը ինչ ծրագիրներ կ՛իրականացնեն, իսկ Հայաստանի իշխանութիւններէն այս առումով ի՞նչ կ՛ակնկալէք: Նախ, ըսէք` ինչ կը կատարուի:

– Մենք մէկ անգամ չէ, որ Հայաստանի իշխանութիւններուն կոչ ըրած` վարելու նոյն քաղաքականութիւնը, որ Թուրքիան ու Ատրպէյճանը կ՛ուզեն իրականացնել: Մեզի պէտք է տնտեսապէս ամրապնդել այդ շրջանը: Տնտեսապէս ամրապնդելը միակ ճիշդ ճանապարհն է: Այսինքն` մարդիկ իրենց ապահով զգան, աւելի լաւ պայմաններ ունենան, որ չարտագաղթեն: Իսկ հայերու արտագաղթը շատ ահաւոր կ՛ըլլայ` թէ՛ Հայաստանի, եւ թէ՛ Վրաստանի համար. սխալ է կարծել, որ հայերու տեղը վրացիները պիտի զբաղեցնեն: Ցաւօք, վրացիները չունին այն մարդկային ներուժը, որ Ջաւախքէն արտագաղթած հայուն փոխարինէ քրիստոնեայ վրացին: Այս տեղը պիտի լրացնեն մահմետական թուրքերը: Ուստի, սա թէ՛ Հայաստանի, թէ՛ Վրաստանի ազգային անվտանգութեան հարց է: Ատոր համար Հայաստանը պէտք է կարենայ տնտեսական հզօր ծրագիրներ իրականացնել Ջաւախքի մէջ:

– Օրինաչա՞փ կը համարէք, որ Հայաստանը դուրս մնաց Պաքու–Թիֆլիս–Կարս նախագիծէն:

-Գիտէք` Ատրպէյճանը ամէն կերպով կը ձգտի ատոր, ատիկա հասկանալի է, բայց միւս կողմէ, իրենք աւելի խոցելի կը դառնան: Այսինքն` նման պարագայի, եթէ Աստուած մի արասցէ, պատերազմական իրավիճակ ըլլայ Ատրպէյճանի ու Հայաստանի միջեւ, շատ հեշտ Հայաստանը կրնայ խոցել թէ՛ Պաքու-Թիֆլիս–Ճէյհանը, թէ՛ այս երկաթգիծը Ատրպէյճանի տարածքին. Կը կրկնեմ` Ատրպէյճանի, որովհետեւ Վրաստանը բարեկամ ու դաշնակից պետութիւն է։

Անուշ Դաշտենց

www.yerakouyn.com/?p=142783

374 Total Views 1 Views Today

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*