ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹԻՒՆԸ՝ ԱԶԴԱԿ ՅԱՌԱՉԴԻՄՈՒԹԵԱՆ – Խմբագրական Ազատ Խօսք Անկախ Պարբերաթերթ

Երան Գույումճեան «Ազատ Խօսք Պարբերաթերթի» Խմբագիր

ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹԻՒՆԸ՝ ԱԶԴԱԿ ՅԱՌԱՉԴԻՄՈՒԹԵԱՆ

Խմբագրական Ազատ Խօսք Անկախ Պարբերաթերթ

«Քննադատել՝ հոգեպէս տառապել է նշանակում» – Գարեգին Նժդեհ

Ժամանակի արագընթաց հոսանուտին մէջ, նոր տարեմուտները վերանորոգման հանգրուաններ են՝ ձերբազատուելու ա՛լ քարացած, կոշկոռ կապած ըմբռնումներէ, կարծրատիպերէ, որոնք կը խոչընդոտեն մարդ էակին եւ հանրութեան յառաջընթացն ու զարգացումը, որպէսզի ան կարենայ՝ կենսանորոգ շունչով ընդ առաջ երթալ նոր ժամանակներու հրամայականներուն եւ մարտահրաւէրներուն…

Վերանորոգման այս տենդին մէջ, իր էական եւ որոշադրիչ դերը ունի, անկասկած, ինքնաքննադատութիւնը՝ անհատական եւ հաւաքական մակարդակներու վրայ: Ազգային հարթութեան վրայ, ուշագրաւ եւ գրեթէ համատարած երեւոյթ է մեր մօտ՝ առողջ քննադատութեան պակասը, դառն ճշմարտութեանց հետեւողական կոծկումը:

Հայ իրականութեան մէջ յայտնուող արատաւոր երեւոյթները, թիւրն ու թերին, սխալներն ու բացթողումները՝ վստահաբար շատեր կը տեսնեն մեր մէջ, սակայն կը խուսափին զանոնք բարձրաձայնելէ՝ «գէշ մարդ չըլլալու» նկատառումով, կամ՝ կը նախընտրեն լուռ համակերպիլ անոնց, ստրկամիտ յարմարողականութեամբ թէ անտարբերութեամբ…: Այս վարքագիծը պատճառ կը դառնայ, անտարակոյս, որ այդ արատաւոր երեւոյթներն ու սխալները բազմանան անարգել եւ արմատաւորուին մեր հաւաքական կեանքին մէջ:

Ճշմարտախօսութիւնը կամ քննադատութիւնը իր «գինը» ունի անշուշտ, եւ քիչ չեն այն պարագաները, երբ զայն բարձրաձայնողը կը դատապարտուի մեկուսացման, նոյնիսկ տեսակ մը նզովքի…: Ուրեմն՝ ի՞նչ: Ապրինք մենք մե՞զ, կամ ուրիշը՞ խաբելով: Ի վերջոյ, համամարդկային քաղաքակրթութեան պատմութեան մէջ, եթէ որեւէ յառաջդիմութիւն արձանագրուած է, ատիկա եղած է գերազանցօրէն իրագործումը առաքելատիպ այն անձանց, որոնք մտաւորական եւ բարոյական քաջութիւնն ու յանձնառութիւնը ունեցած են՝ հարցադրելու, քննարկելու, քննադատելու տիրող կարգն ու սարքը, եւ միտքերու առողջ բախումով՝ նպաստած են ձեւաւորելու աւելի ճիշդն ու արդարը….

21-րդ դարուն, յատկապէս, երբ դեմոկրատիայի մասին կը բարբառինք բոլորս, երբ հաշուետւութիւն կը պահանջուի իւրաքանչիւր ղեկավարէ ու պատասխանատու պաշտօնատարէ, երբ աշխարհ տակաւ կը դառնայ առաւել թափանցիկ, երբ նոյնիսկ հզօր տէրութեանց ներկայացուցիչներ հրապարակաւ կը բարձրաձայնեն իրենց թոյլ տուած սխալներուն մասին….հայ իրականութեան մէջ, կացութիւնը կը մնայ անփոփոխ, քարացած…: Ինչո՞ւ այս խորշանքը, յամառ խուսափումը քննադատութենէ եւ ինքնաքննադատութենէ: Մինչեւ ե՞րբ մեր սխալները պիտի բարդենք միայն ու միայն անբարենպաստ պայմաններուն, մեր չար բախտին, արտաքին ազդակներուն, կամ այլոց ուսերուն վրայ: Մինչեւ ե՞րբ մեզի պիտի պակսին բարոյական քաջութիւնը եւ մտաւորական պարկեշտութիւնը՝ պատասխանատւութիւնը ստանձնելու մեր գործած սխալներուն…որպէսզի գէթ մենք ալ կարենանք մեր հաւաքական կեանքի բարենորոգութեան ու իրաւ զարգացման յոյսը փայփայել…

Եթէ նկատի ունենանք մեր պատմութեան վերջին հարիւրամեակը միայն, երբ այնքան ճակատագրական իրադարձութիւններ տեղի ունեցան, ուր հայոց պատմութիւնը կերտուեցաւ անհաշիւ կորուստներու գնով՝ մարդկային, տարածքային եւ այլ, արիւնով եւ աւերով…, հարց տալու չե՞նք, թէ՝ հայ կեանքին մէջ, պատասխանատու դերակատարներ երբեւէ անհրաժեշտութիւնը զգացին արդեօ՞ք քննադատելու իրենք զիրենք, քննարկելու թէ ո՞ւր էր նաեւ իրենց սխալը, մեղքի սեփական բաժինը եւ պատասխանատւութիւն ստանձնէին անոնց համար այնպէս, ինչպէս վայել պիտի ըլլար բազմադարեան պատմութիւն ու մշակոյթ կերտած ժողովուրդի մը: Ասիկա կը վերաբերի ե՛ւ Ատանայի ջարդերուն յաջորդած հայ-երիտթուրք գործակցութեան, Սարդարապատին յաջորդած Պաթումի դաշնագրին, Կարսի անկումին…ե՛ւ վերանկախացած Հայաստանի տնտեսական, քաղաքական, մշակութային, ժողովրդագրական յետընթացին, աղէտալի արտագաղթին տուն տուող պատճառներուն, մեր երկրի բնապահպանական աղէտին…ե՛ւ 27 Հոկտեմբեր-ի եղեռնագործութեան, Մարտի մէկեան դէպքերուն…ե՛ւ Սփիւռքի կեդրոնախոյս իրավիճակին, յետ-Եղեռնեան մեծագոյն հայ գիշերօթիկ վարժարանի՝ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան փակումին…: Տակաւին, ասիկա կը վերաբերի նաեւ հայ հաւաքական կեանքին մէջ ի յայտ եկող բազում ճչացող անարդարութիւններուն, քմահաճ կարգադրութիւններուն, կամայականութեանց…, արժանաւորին անտեսումին եւ միջակութեանց խնկարկումին, պայմանաւ որ վերջինները գտնուին իշխանութեանց կամ ջոջականութեան «խնամի, ծանօթ, բարեկամ»ի շրջագիծէն ներս…: Եւ շարքը կարելի է երկարել ու երկարել՝ ազգային-հաւաքական մեր կեանքի տխուր զառիթափին վրայ…:

Առողջ, պարկեշտ քննադատութեան եւ ինքնաքննադատութեան բացակայութեան պայմաններուն տակ, ակնյայտ է որ սխալները կը բարդուին ու կը կուտակուին, արատները մանրէներու նման կը բազմապատկուին եւ կը քայքայեն հասարակութեան հաւաքական մարմինը:

Ճշմարիտ վերանորոգման յոյսը կարելի կ’ըլլայ փայփայել, եթէ կան ճշմարտախօս եւ համարձակախօս, մտաւորական, յանձնառու հրապարակագիրներ, որոնք անաչառ բարձրաձայնեն ցաւոտ խնդիրները, մատնանշեն թիւրն ու թերին, կատարեն ճիշդ ախտանշումներ, էապէս միտին զգաստացնել հասարակութեան խիղճն ու գիտակցութիւնը եւ հակակշռել իշխանութեանց ու ջոջականութեան գործած ազգավնաս կամայականութիւնները, անոնց ցուցաբերած ոչ-ժողովրդանուէր վարքագիծը: Անոնք՝ այդ յանձնառու հրապարակախօսներն են, որ կոչուած են ըլլալու արթուն պահակն ու բաբախող բազկերակը հանրային կարծիքին, առանց որուն անխափան կը գործէ ամենաթողութեան ազգակործան, աղէտալի սկզբունքը:

Պիտի կարենա՞նք հայ կեանքը՝ Հայաստանի մէջ թէ Սփիւռքի, դնել նոր հունի մէջ, պիտի կարենա՞նք ստիպել որ իշխանութիւն եւ ղեկավարութիւն, ուր որ ալ գործեն անոնք, ի Հայաստան եւ ի սփիւռս աշխարհի, պարտաւորուած զգան հաշուետու ըլլալու իրենց որոշումներուն եւ արարքներուն համար՝ մեր ժողովուրդի դատաստանին առջեւ….թէ՞՝ պիտի շարունակենք ապրիլ գոյացած ճահիճին մէջ, տակաւ սուզուելով անոր մէջ…:

Նոր տարիները կ’ենթադրեն նոր տեսլական, նորոգ մտածելակերպ ու նորոգ գործելակերպ: Այլապէս, ժամանակի հոսքին մէջ, ոչինչ նոր է այս հին աշխարհին մէջ:

ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ

69 Total Views 1 Views Today

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*