Արևմտյան Կասպիական տարածքի քաղաքակրթական տարածքի վերականգնումը – Լևոն Բեկլարյան

Արևմտյան Կասպիական տարածքի քաղաքակրթական տարածքի վերականգնումը – Լևոն Բեկլարյան

Վերջին 100 տարիների ընթացքում Արևմտյան Կասպիական ժողովուրդները ենթարկվել են ագրեսիվ պանթյուրքիզմի հետևանքով հաջորդական ցեղասպանությունների և անտրոպոցիդների:

Արևմտյան Կասպիայի բազմաթիվ փոքր ժողովուրդներ ամբողջությամբ ոչնչացվել են: Իսկ վերջին 30 տարիների ընթացքում այս տարածքի ամենակարևոր էթնիկ խմբերից մեկը՝ հայերը, վերջնականապես ենթարկվել են ցեղասպանության և ամբողջովին դուրս մղվել հազարամյա բնակության վայրերից:

Հայության կարևորությունը այս տարածքում դժվար է գերագնահատել: Նրանց դերը ընդգրկել է ոչ միայն Արևմտյան Կասպիայի և արտաքին աշխարհի միջև հաղորդակցության հարցը, այլև տարբեր բնակչական խմբերի հարաբերությունների հարմոնիզացման խնդիրները:

Այս գործողությունները հանգեցրել են Արևմտյան Կասպիայի ողջ բնակչության բարոյական տոտալ дегրադացիային և, համապատասխանաբար, այս տարածքին առնչվող բոլոր կառուցվածքների դեգրադացիային:

Միայն այն արժե նշել, թե ինչպես է այս տարածքի մարդկային զանգվածի անվերջ ոգևորվածությունը իրենց «թույլատրելիությամբ» փոխարինվում ցեղասպան գործողություններով նրանց նկատմամբ, ովքեր համաձայն չեն իրենց «բարձր չափանիշներով»:

Արևմտյան Կասպիան «սակավություն է» Հարավային Կովկասի մարմնում, որը քայքայում է ամբողջ շրջապատը:

Ժամանակն է կանգնեցնել այս «հանցագործությունների բենեֆիսը», մաքրել ամբողջ տարածքը խելագար «պանթյուրքիզմից», վերականգնել այն որպես իր հնագույն քաղաքակրթություններն ստեղծող բնիկ ժողովուրդների տարածք:

Ամենակողմը ճշմարտությունն է:

Լևոն Բեկլարյան

Արևմտյան Հայաստանի Հանրապետության Գիտությունների ակադեմիայի նախագահ (Հայաստան Պետություն),
ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր)

17 սեպտեմբերի, 2025 թ.